Құрметті оқушы!
Информатика, 5 сынып. Оқулық: Қадырқұлов Р. А., Нұрмұханбетова Г. К. (Алматыкітап баспасы, 2023). 1 бөлім: Ақпаратты ұсыну. 3–5-беттер.
Нені үйренесің
- Информатика нені зерттейтінін және бастауыш сыныптағы АКТ сабақтарынан немен ерекшеленетінін түсіндіруді.
- 5-сыныпта сені қандай бес үлкен тақырып күтіп тұрғанын айтуды.
- Оқулық айдарларын белгілері бойынша танып, ажыратуды: «Ойлан», «Талдау», «Жинақтау», «Бағалау» және басқалар.
- Бірінші бөлім — «Ақпаратты ұсыну» бөлімінде қандай дағдыға ие болатыныңды түсінуді.
Ой қозғау
- Үйде ақпаратпен жұмыс істейтін қандай құрылғылар бар? Мысалы, телефон, компьютер немесе ноутбук, планшет, теледидар, принтер, фотоаппарат.
- Компьютерде нені істей аласың? Көбіне мәтін теруді, сурет салуды, интернеттен бірдеңе іздеуді, бейне қосуды.
- Бастауыш сыныпта компьютер туралы пән қалай аталды? АКТ — ақпараттық-коммуникациялық технологиялар.
- Робот деген не? Бағдарлама бойынша әрекет ететін машина: жүреді, бұрылады, жарыққа немесе кедергіге жауап қайтарады.
Тақырыпты талдаймыз
Информатика — тек компьютердің алдында отыру емес
Сен күн сайын ақпаратты аласың, сақтайсың, өзгертесің және жібересің. Достарыңа хабарлама жазасың, үй тапсырмасын суретке түсіресің, бейне көресің. Мұның бәрі қалай жұмыс істейтінін информатика зерттейді. Ағылшынша оны Computer science деп атайды, ал французша — informatique.
📌 Информатика — компьютер және басқа да техникалық құрылғылардың көмегімен ақпаратты алу, сақтау, түрлендіру, жеткізу жолдарын зерттейтін ғылым саласы.
💡 Компьютер — информатиканың басты құралы, бірақ жалғыз емес. Телефон, роутер, ақылды сағат, тіпті бағдаршам да ақпаратпен жұмыс істейді.
Биыл сені не күтіп тұр
Оқулықта бес бөлім бар. Әр бөлімде не бар екенін қысқаша көрейік.
🌟 Плагиат — біреудің жұмысын өзіңдікі деп көрсету. Қауіпсіздік бөлімінде мәтін мен суреттің қайдан алынғанын дұрыс көрсетуді үйренесің.
Оқулықты қалай оқимыз: айдар белгілері
Сабақтың әр бөлігінің өз белгісі бар. Оларды есте сақта — қажетті жерді тез табасың. Белгілердің тізімі оқулықтың басында, «Шартты белгілер» бетінде берілген.
| белгі | айдар | мұнда не бар |
|---|---|---|
| 🎯 нысана | сабақтың мақсаты | жауабын табатын басты сұрақ |
| 🧠 тісті дөңгелегі бар бас | ойлан | қызықтыратын сұрақтар |
| 💡 шам | жаңа білім | тақырыптың түсіндірмесі |
| «әЯZ» | үштілді сөздік | сөз қазақша, орысша және ағылшынша |
| 🔍 лупа | талдау | талдау, салыстыру, себептерін табу |
| ⚙️ тісті дөңгелектерден тұратын шеңбер | жинақтау | білімді біріктіру, өз мысалдарыңды келтіру |
| 📋 диаграммасы бар парақ | бағалау | өз пікіріңді айтып, дәлелдеу |
| 📝 белгілері бар парақ | тапсырма | жаттығулар |
| ❓ сұрақ белгісі | ойлануға берілген сұрақтар | түсінгеніңді тексеру |
| 🖥 «i» бар экран | практикада қолдану | компьютерде жұмыс |
| 🏠 үйшік | үй тапсырмасы | үйде орындайтын жұмыс |
| 📂 жұлдызы бар бума | қызықты ақпарат | қызықты деректер |
Тағы жұмыс қалай істелетінін көрсететін белгілер бар: бір адам — жеке жұмыс, екі адам — жұптық жұмыс, үш адам — топтық жұмыс.
👨👩👧 Ата-анаға. Оқулықтың CD қосымшасы мен электрондық нұсқасы бар. Бұл ыңғайлы: қағаз кітап мектепте қалып қойса, электрондық нұсқаны компьютерден, планшеттен немесе телефоннан ашуға болады.
Бірінші бөлім: нені үйренесің
4–5-беттерде бірінші бөлім не беретіні тізілген. Қысқаша айтқанда:
- ақпаратты қабылдау түріне қарай жіктеуді (көзбен, құлақпен, мұрынмен, тілмен, терімен);
- ақпаратты ұсыну түріне қарай жіктеуді: мәтін, сандар, суреттер, дыбыс, бейне;
- ақпарат көзін, қабылдағышты және байланыс арнасын атауды;
- хабарламаларды шифрлауды және шифрын ашуды;
- әріптер мен суреттерді екілік кодпен жазуды;
- ASCII кестесін пайдалануды — онда әр таңбаның өз нөмірі бар.
💡 Екілік код — компьютердің тілі. Онда екі-ақ «әріп» бар: 0 және 1. Осы бет те компьютердің ішінде нөлдер мен бірліктердің ұзын тізбегі.
Түсінгеніңді тексер
Өзіңді тексер
- Информатиканың ағылшынша және французша аты қалай? Ағылшынша — Computer science, французша — informatique.
- Компьютерлік графиканың қандай екі түрін үйренесің? Растрлық және векторлық.
- EV3 роботының қандай датчигін үйренесіңдер? Гироскопиялық — ол бұрылысты өлшейді.
- Плагиат деген не? Біреудің жұмысын өзіңдікі деп көрсету.
- «Жинақтау» мен «Бағалау» айдарларының айырмашылығы неде? «Жинақтауда» білімді біріктіріп, өз мысалдарыңды ойлап табасың, «Бағалауда» өз пікіріңді айтып, дәлелдейсің.
Жадынама
- Информатика — бастауыш сыныптағы АКТ-ның жалғасы.
- Бес бөлім: ақпарат, графика, роботтар, роботтардың жарысы, қауіпсіздік.
- Сабақтың әр бөлігінің өз белгісі бар — соның арқасында қажетті жерді оңай табасың.
- Жеке, жұппен және топта жұмыс істейсің.